Mostrando entradas con la etiqueta hábitos de compra. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta hábitos de compra. Mostrar todas las entradas

viernes, 24 de septiembre de 2010

Hábitos de compra (6)

Falar do sistema de "troco" pode dar lugar a equívocos e somellar un sistema primitivo. Nada máis lonxe da realidade; o troco ó que nos referimos non ten nada que ver co que practicaron os españois e tamén podería dicir portugueses ou franceses, cos pobos indíxenas de América, África ou Asia, senón que era un sistema absolutamente moderno, potsmoderno ou global, por empregar termos actuais.
Os nosos devanceiros practicaban a nivel individual e familiar o que hoxe fan os
A moeda non é máis que un referente na medida das transacións.

Ficha de traballo (5)

HÁBITOS DE COMPRA
  1. ¿Quen se ocupaba de mercar?
    • Nai;
    • Avoa;
    • Tía;
    • Persoa do servizo;
  2. ¿Onde mercaban habitualmente?
    • Taberna;
    • Ultramariños;
    • Mercado (praza de abastos,
    • Feira;
    • Outros;
  3. ¿Mercaban cada producto nun establecemnto específico ou procuraban merca-lo máis posible no mesmo sitio?
  4. ¿Recibía de xeito habitual mercadorías no seu fogar?
    • Leite;
    • Pan;
    • Ovos;
    • Patacas;
    • Outros;
  5. ¿Con que frecuencia mercaban alimentos?
    • Tódolos días;
    • Dúas veces á semán;
    • Unha vez á semán;
    • Unha vez ó mes;
  6. ¿Como pagaban?
    • Ó contado;
    • Con libreta;
    • Por semán ou por quincena;
    • Á conta do leite;
    • Empregando o troco (mercar e vender o mesmo tempo);
  7. ¿Mercáballe a vendedores ambulantes? Especifique os productos:
    • Peixe;
    • Queixos;
    • Froitas e verduras;
    • Legumes;
    • Mel;
    • Viño;
    • Outros;
  8. ¿Tivo que facer uso da cartilla de racionamento?
  9. ¿Tivo que acodir ós estraperlistas nalgunha ocasión para abastecerse?

viernes, 3 de septiembre de 2010

Hábitos de compra (5): as feiras

Algunhas das feiras das que nos deron conta os nosos informantes:

  • A Cañiza: os días 6 e 20 de cada mes; en caso de que sexan festivos, celébrase o día anterior;
  • A Golada: feira do Doce, celébrase o día 12 de cada mes; en outubro celébrase a feira anual, actualmente cun Mercado Medieval; antiguamente ían da Bandeira á Golada andando; tamén ía os comerciantes de Melide vaender os seus productos;
  • Abadín: primeiro e terceiro sábado de cada mes;
  • Allariz: días 1 e 15 de cada mes; se cae en domingo, pasa ó luns, agás o 15 de agosto;
  • Arzúa: celebrábase o días 8 e 22 de cada mes; había queixos, polbo, rosquillas e gando; esta parte da feira estaba separada do resto;
  • As Pontes: días 1 e 15 de cada mes;
  • As San Lucas de Mondoñedo: feira de A Ano; 18 de outubro; feira de cabalos;
  • Baiona: a máis importante era o 26 de Setembro, coincidindo coa festividade dos santos Cosme e Damián; vendían mel, noces, mazás da Xunqueira, sandías...; nesta feira mercábase o porco pequeno que sustituiría ó que se mataría polo San Martiño;
  • Bandeira: os días 14 e 29 de cada mes; vendían noces, mel, mazás...; a máis popular coincidía coa celebración dos Desamparados;
  • Bembibre (concello de Val do Dubra): o primeiro luns e o terceiro martes de cada mes;
  • Bertamiráns (concello de Ames): todolos sábados pola tarde;
  • Betanzos: os días 1 e 16 de cada mes;
  • Castroverde: primeiro e terceiro sábado de cada mes;
  • Castro Caldelas: os días 3 e 18 de cada mes, a víspera se cae en domingo;
  • Francos, Calo (concello de Teo): o día de San Martiño; feira de cabalos; era costume ir toma-lo polbo;
  • Lalín: os días 3 e 18; se son festivos, celébranse o día anterior;
  • Laracha: primeiro e terceiro domingo de cada mes;
  • Lestedo (concello de Boqueixón): os días 13 e 26 de cada mes; de feito a Lestedo coñéceselle popularmente coma O Vinteseis;
  • Maceda: os días 4 e 20 de cada mes, se é domingo, celébrase a víspera;
  • Monterroso: feira de A Ano; por Tódolos Santos; allos, cebolas, pan, chourizos...
  • Murás: 26 de setembro, feira de A Ano; cabalos;
  • Nadela, San Xoán da Pena, Lugo: feira de A Ano; celébrase polo Entroido;
  • Negreira: feira de Santos;
  • O Carballiño: días 16 e último de cada mes; a víspera se cae en domingo;
  • O Foxo (concello da Estrada);
  • Padrón: tódolos domingos; a máis importante era a da Páscoa, tamén coa presencia de cabalos;
  • Parga, Guitiriz: o domingo entre o 9 e o 15 e mailo último dominos de mes; feira de cabalos;
  • Pontevedra: a máis importante celebrábase o primeiro de marzo; ferramentas de labranza; cabazos que mercaban os mozos para meterse coas mozas;
  • Ribadavia: os días 10 e 25; se son festivos, pasan ó día seguinte;
  • Santiago: tódolos Xoves; as máis importantes eran as da Ascensión e o Apóstolo; nestas había cabalos; tamén polo San Marcos con moita venta de animais e apeiros;
  • Verín: os días 3, 11 e 23; se son festivos, pasan ó día seguinte;
  • Vila de Cruces: os días 4 e 11 de cada mes;
  • Vilalba: feira do capón; 21 de decembro;
  • Viana do Bolo: os días 13 e 28; se son festivos pasan ó 14 e ó 27;
  • Xinzo de Limia: os días 14 e 27; se é festivo, pasa ó día anterior;

Nas feiras máis importantes había:
Cegos: que vendían colplas e cantaban historias de crimes;
Augadores: que vendían auga con zucre;
Churreiros;
Polbeiros;

As feiras tradicionais foron decaendo, aínda que algunhas delas estanse recuperando; xurdiron feiras novas en torno a productos concretos, algunhas xa con moito arraigo popular coma a Feira do Queixo, en Arzúa.
Actualmente estanse extendendo cada vez máis os Mercados Medievais.

lunes, 30 de agosto de 2010

Hábitos de compra (4)


Cando falamos de cambio de hábitos alimenticios debemos referirnos tamén á maneira de conquerir os productos cos que abastecerse e elaborar as comidas.
Ata finais dos anos 50 no mundo rural predominaban o autoconsumo e o troco; este último para conseguir productos tales coma o aceite, o café, zucre, cacao, cascarilla, achicoria, pementón e outras especies, conservas, sal (que non era un producto de consumomenor, xa que se empregaban grandes cantidades para conserva-la carne de porco).
A cambio os paisanos entregaban leite, ovos, grao de millo, trigo ou centeo paa obter as fariñas, fabas, patacas... máis ocasionalmente, polos, galiñas e coellos; é dicir, todos aqueles excedentes do consumo familiar que tiveran demanda no mercado, pero sempre en pequenas cantidades.
Estes productos tiñan como destinatarias inmediatas as familias da zoa que non se adicaban ó sector agrícola por medio das tabernas que facían de intermediarios.
O troco era practicado case exclusivamente polas mulleres, millor dito, pola muller da casa que tiña a responsabilidade da administración familiar, o que se coñecía popularmente coma "ter o cesto da feira".
O troco comeza a desaparecer a finais dos anos 50 pr varios motivos:
  1. A xente ten máis cartos en efectivo. Estes cartos proceden nunha nova forma de emigración a Europa, a Cataluña, ó País Vasco...; comezan a cobrarse os subsidios (daquela chamábanse así9 por xubilación, viudedade, orfandade, enfermidade o invalidez (emprego conscientemente este termo frente ópreferido actualmente de discapacidade para conservar a linguaxe das testemuñas);
  2. Os traballadores por conta allea nos sectores secundario e terciario teñen cada vez máis peso demográficamente en proporciónós traballadore agrícolas e aínda máis economicamente porque os seus salarios non están suxeitos á incertidume das colleitas;
  3. A introducción dos arados de ferro, das sachadoras e outra maquinaria agrícola permite que as familias poidan prescindir dalgunha man de obra que, adicada á construcción, ó transporte ou ós servizos, aporta uns ingresos moi imprtantes para a economía familiar;
  4. Tamén máis mulleres comezan a traballar para a incipientes clases medias como lavandeiras, pranchadoras, niñeiras, cociñeiras, asistentas (criadas de servizo por horas) e a cobrr en efectivo e non en especies, grazas a que ían paulatinamente liberando o seu tempo (xa non se cocía o pan na casa non se eleboraba o liño, non se tecía...);
  5. Recupérase man de obra xuvenil, grazas á renovación da poboación, en comparación coas décadas anteriores nas que se deixaron sentir os efectos da Guerra Civil;
Estamos entrando na modernidade.

martes, 3 de agosto de 2010

Hábitos de compra (3)

Máis sobre o regateo:
O regateo é unha variante da poxa e do tanteo; este só se practicaba nas feiras co gando maior e tamén sobre os terreos, de xeito que, ó tratarse de transacións importantes, era cousa de homes, mentres que o regateo era principalmente feminino e, ademais do interés económico era toda unha lección de cultura popular e de retranca galega.

Exemplo de regateo:

ADELAIDA.- (A Ofelia). ¿A como vende-los grelos?

OFELIA.- A oito pesos a manchea, pero xa sabes que eu non teño mans de fame. ¿Cantas me levas?

ADELAIDA.- Lévoche tres se mas deixas a seis.

OFELIA.- Boeno, muller, co traballiño que me custa pañalos. Os anos non perdoan e os meus cadrís xa non están para moitas festas.

ADELAIDA.- Vinte pesos polas tres monllas e non se fale máis.

OFELIA.- Sexa, pero vai porque ainda non me estrenei, que se non...

ADELAIDA.- Ten, a conta xusta e ata outro día.

OFELIA.- ¡Que vos presten e vai pola sombra!

(Fragmento de "O engado", texto teatral en tres actos e un epílogo orixinal de María Montaña, inédito).

A poxa:
Sistema habitual nas lonxas, empregábase tamén nas parroquias, tal é o caso das uñas polo San Lázaro ou do porco de San Antonio, e tamén para vender as galiñas, pichóns e outros animais que o crego recibía dos seus feligreses.

lunes, 2 de agosto de 2010

Hábitos de compra (2)

A pesares de que a sociedade tradicional galega, coma tódalas sociedades tradicionais, tendía ó autoconsumo, os paisanos víanse na necesidade de mercar productos alimenticios que eles non elaboraban ou non producían en cantidada suficiente.
O xeito de abastecerse destes productos era diverso, tanto na forma na que os pagaban, coma a onde e a quen llos mercaban.
En canto á forma de pago podía ser:
  1. Por medio dunha sorte de intercambio; entregaban productos, principalmente ovos e recibían aceite, zucre, especies... por un valor equivalente;
  2. Á conta do leite; soían face-las contas por semán e descontaban do importe que debían recibir polo leite o valor dos productos mercados;
  3. Ó fiado;
  4. Pagando na man en efectivo;
En canto a onde e a quen lle mercaban dependía sobre todo dos productos a adquirir:
  1. A outros viciños mercábanlle o leite, as patacas, o grao e mailo viño, todo ilo en cantidades relativamente grandes;
  2. Nas tabernas e ultramariños; a cotío;
  3. Nas feiras e mercados; aquí mercaban animais, queixos e outros productos que non se mercaban tódolos días;
  4. A vendedores itinerantes, sobre todo o peixe e o pan;
Nas cidades comprábase principalmente nos mercados de abastos (carnes, peixes, mariscos,
froitas, verduras...), nos que se xuntaban regateiras e paisanas para ofrecer os seus productos; nas tabernas, tendas e ultramariños e en establecementos especializados (chiculaterías, queixeirías...) que non existían no medio rural.

As paisanas:
Eran mulleres dos arredores que acodían ós mercados, máis ben en días alternos ou somentes os xoves e os sábados, con productos da súa propia colleita, moitos deles de tempada, ou de elaboración artesanal (mel, manteiga, queixos...). Pagaban piso para colocarse coas súas cestas nos lugares xa destiñados a elas. Algunhas facían a viaxe a pé, coas cestas na cabeza, outras nos coches de liña e as de máis lonxe no tren. Ó non teren medio de transporte propio acodían a aqueles mercados ós que lle permitían os escasos medios da época.

As regateiras:
Eran mulleres que tiñan o oficio de mercar e vender, sen seren elas mesmas productoras. Tiñan os seus sitios fixos nos mercados e, a diferencia das paisanas, ocupábanos tódoslos días.

O regateo:
Sistema de compra e venda no que o prezo final se establece despois dun longo e ás veces inxenioso toma-e-daca entre o comprador e o vendedor. A pesares das normas municipais establecidas a petición dos consumidores, para evitar o fraude e o engado, coa obriga de ter visibles os prezos de cada producto, o sistema de regateo non esapareceu por completo, sendo unha das múltiples causas do declive dos mercados, xa que as xerazóns máis novas non coñecen este arte e séntense estafadas.

miércoles, 21 de julio de 2010

A crise e o cambio de hábitos alimenticios


Aínda que a meirande parte dos expertos coinciden en sinalar ó sector financeiro como principal desencadenante da crise económica que estamos vivindo, atrévome a considerar a incidencia doutros factores concatenados que están a modificar os hábitos de compra e de moitos outros aspectos da vida cotiá coa súa repercusión no consumo.
Os gastos en alimentación pasaron de representar nas economías máis modestas un dos capítulos, por non dicir o capítulo, máis importante do orzamento familiar a un segundo ou terceiro plano, por detrás do coste da vivenda (aluguer ou hipoteca) e do conxunto dos servizos básicos (auga, luz, gas, comunidade e comunicacións -teléfono, TV, Internet-).
Co desenvolvemento económico dos anos 60, as familias foron pasando paulatinamente dunha dieta de mínimos, primeiro a uha sobredieta inxerindo unha mneirande cantidade de alimentos. Para as xerazóns que viviran os anos difíciles da postguerra, a comida abondante era o millor indicativo dunha nova etapa de prosperidade. O sobrepeso estaba ben visto, era símbolo dunha boa posición económica e social e ata se consideraba saudable.
Á dieta anterior baseada fundamentalmente no autoconsumo no caso dos labradores, engadíanse agora cada vez mái productos adquiridos nos mercados, ultramariños e tendas de alimentación.
Moitos productos autóctonos e de baixo prezo (pescado axul, pan, patacas, carne de porco salgada...) eran desprezados en favor doutros máis caros e moitas veces procedentes doutras zoas, invocando uns cuestións de saúde, outros de progreso e case todos de avance social e cultural. Os productos de repostería, ricos en graxas e zucre pasaron a ser consumidos habitualmente e as frituras gañabanlle cada vez máis terreo ó cocido ou fervido.
A tradicional adaptación da dieta ás tempadas desapareceu. Proliferaron os establecementos hosteleiros nos que se ofrecían productos novos: pizzería, parrilladas, churrasquerías..., ou productos de sempre preparados con fórmulas novas.
Entramentes, a agricultura seguía a producir os productos de sempre, sen inversións e sen ecesidade de actualiza-los coñecementos nas técnicas agrícolas. O sistema de propiedade da terra, as cuestións referidas ás herdanzas, a emigración que levaba fóra do noso país ás persoas máis emprendedoras e na idade na que podían render máis, fixeron o resto.

viernes, 19 de marzo de 2010

Hábitos de compra



Andar ó fiado:
Mercar, sobre todo productos alimeticios coa promesa de pagar por semana, por quincena ou por mes, segundo os periodos de cobro dos membros da familia que traballaran por conta allea; tamén se diciía mercar coa libreta, porque os taberneiros apontábanlle ó cliente nunha libreta escolar os gastos realizados, ó tempo que eles levaban tamén un libro de débedas.
Este costume, hoxe sustituído polo pago con tarxetas de crédito ou de débito, practicábase tanto nas vilas e cidades coma nas aldeas, pero nestas os pagos non sempre se facían en efectivo, senón tamén en especies ou á conta do leite.

Hoxe non se fía, mañán si: nalgúns establementos tiñan este letreiro para informar de quwe non se fiaba;

O que fía en Deus confía: xogo de palabras que reflexa a incertidume de se o deudor terá a posibilidade e a vontade de pagar cando chegue o momento.

Mercar ó día:
Mercar e pagar diariamente a meirande parte dos productos que consumía a familia. Era un hábito urbán que os paisanos valoraban negativamente, acostumados a facer, sempre que podían, acopio de alimentos para toda unha tempada.